گواتر دقیقا چی می باشد؟
گواتر به معنای بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید است. غده تیروئید که در جلوی گردن و درست در زیر حنجره قرار دارد، ممکن است به صورت یکنواخت (گواتر منتشر) یا ناشی از ایجاد ندولها و گرههای متعدد (گواتر مولتیندولار) دچار افزایش حجم شود.
گواتر به خودی خود یک بیماری منفرد نیست، بلکه نشانهای بالینی از اختلال در ساختار یا عملکرد غده تیروئید به شمار میرود. این عارضه میتواند همزمان با عملکرد طبیعی تیروئید، کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید همراه باشد.
علل اصلی ایجاد گواتر
از علل اصلی ایجاد گواتر میتوان به کمبود ید، بیماریهای خودایمنی مانند بیماری گریوز و التهاب تیروئید هاشیموتو، ندولهای خوشخیم یا بدخیم و موارد خانوادگی اشاره کرد.
اگرچه بسیاری از گواترهای کوچک و بدون علائم نیازی به درمان تهاجمی ندارند و تنها تحت پایش دورهای قرار میگیرند، اما در شرایط مشخصی درمان جراحی توسط بهترین جراح تیروئید در تهران (تیروئیدکتومی توتال یا ساب توتال) الزامی خواهد بود.
اندیکاسیونها و زمان نیاز به جراحی گواتر
زمان نیاز به مداخله جراحی در گواتر بر اساس چهار محور اصلی زیر تعیین میشود:
۱. بروز علائم فشاری و مکانیکی
زمانی که حجم غده تیروئید به قدری بزرگ شود که برروی ساختارهای مجاور مجاری تنفسی و گوارشی فشار وارد کند، جراحی اندیکاسیون قطعی پیدا میکند:
- تنگی نفس و اختلال تنفسی: فشار گواتر برروی نای میتواند باعث تنگی راه هوایی، انحراف نای یا احساس خفگی به ویژه درحالت درازکش به پشت گردد.
- اختلال و سختی در بلع: فشار مکانیکی توده به سمت پشت برروی مری، باعث ایجاد سختی در بلعیدن غذاهای جامد و مایعات میشود.
- تغییر و گرفتگی صدا: فشار برروی عصب راجعه حنجره که عصبدهی تارهای صوتی را بر عهده دارد، موجب اختلال در حرکت تارهای صوتی و تغییر صدا میشود.
۲. گسترش گواتر به داخل قفسه سینه (رترواسترنال یا ساباسترنال)
گواترهایی که رشد آنها به سمت پایین ادامه یافته و به پشت استخوان جناغ (قفسه سینه) امتداد پیدا میکنند، گواتر رترواسترنال نامیده میشوند.
به دلیل محدود بودن فضای داخل قفسه سینه، این نوع گواترها خطر بالای انسداد راه هوایی و فشار بر عروق بزرگ گردن و سینه را به همراه دارند. درمان انتخابی در اکثر گواترهای رترواسترنال، حتی در صورت خفیف بودن علائم اولیه، خارج کردن آن از طریق جراحی توسط جراح تیروئید در تهران است.
۳. شک یا اثبات بدخیمی
اگر در بررسیهای سونوگرافی و نمونه برداری سوزنی (FNA) از ندولهای موجود در گواتر، علائم مشکوک به بدخیمی یا تشخیص قطعی سرطان تیروئید مطرح شود، انجام جراحی جهت برداشتن تیروئید و در صورت لزوم غدد لنفاوی درگیر الزامی است. همچنین وجود غدد لنفاوی سفت و مشکوک در گردن، نیاز به جراحی را تقویت میکند.
۴. عدم پاسخ پرکاری تیروئید به درمانهای دارویی
در گواترهای پرکار (مانند گواتر سمّی مولتیندولار یا بیماری گریوز) که بیمار به داروهای ضدتیروئید پاسخ مناسبی نمیدهد، دچار عوارض دارویی شدید میشود یا امکان استفاده از ید رادیواکتیو (مانند دوران بارداری یا وجود چشمی شدید گریوز) وجود ندارد، جراحی بهترین گزینه درمانی محسوب میشود.
۵. مسائل زیبایی و فرم شدید گواتر
در مواردی که گواتر بسیار بزرگ شده و باعث ایجاد برجستگی شدید، تغییر شکل ظاهری گردن و ایجاد ناراحتیهای روانی-اجتماعی برای بیمار گردد، جراحی جهت اصلاح فرم گردن انجام میشود.
در صورت بروز گواتر، ارزیابی نخست با معاینه بالینی، سنجش هورمونهای تیروئید و انجام سونوگرافی دقیق انجام میشود. گواترهای کوچک و بدون علائم فشاری که سونوگرافی آنها خطری نشان نمیدهد، تنها تحت نظارت دورهای قرار میگیرند؛ اما با بروز علائم فشاری (تنفس و بلع)، رشد تهاجمی به داخل سینه، شک به سرطان یا عدم کنترل پرکاری تیروئید، جراحی تیروئید به عنوان درمان استاندارد و قطعی مطرح میشود.
جهت نوبت دهی، وقت مشاوره و ویزیت می توانید با شماره مطب جناب آقای دکتر عباس-علی بخشی جراح تیروئید، پستان و سرطان تماس حاصل فرمایید.
بدون دیدگاه