دوران نقاهت پس از جراحی
مراقبت‌های دوران پس از جراحی تیروئید (شامل جراحی‌های برداشتن کامل یا جزئی غده تیروئید توسط بهترین جراح تیروئید) از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند و رعایت دقیق آن‌ها نقش مستقیمی در تسریع روند بهبودی، کاهش درد، ترمیم مطلوب بافت و پیشگیری از عوارض احتمالی پس از عمل دارد. این دوره حساس نیازمند دقت در حوزه‌های گوناگونی از جمله تغذیه، استراحت، فعالیت‌های بدنی و مدیریت داروها است. در ادامه، جزئیات کامل و جامع مراقبت‌های پس از جراحی تیروئید در پنج بخش مجزا بررسی شده است:
۱. مدیریت تغذیه و رژیم غذایی در روزهای نخست
به دلیل قرارگیری غده تیروئید و ساختارهای مرتبط با آن در مجاورت مری و مجاری تنفسی فوقانی، بافت گلو و حنجره در روزهای اولیه پس از جراحی دچار التهاب و حساسیت خواهد بود.
شروع تغذیه با مایعات و غذاهای نرم
در ۲۴ تا ۴۸ ساعت نخست پس از عمل، توصیه می‌شود رژیم غذایی بیمار محدود به مایعات خنک، آبمیوه‌های طبیعی بدون اسید زیاد، سوپ‌های کاملاً میکس شده، فرنی، پوره سیب زمینی، ماست و بستنی باشد. این اقلام غذایی نیاز به جویدن زیادی ندارند و عبور آن‌ها از مری فشار مکانیکی کمتری بر ناحیه زخم و بخیه‌ها وارد می‌کند.
پرهیز از اقلام تحریک کننده
مصرف غذاهای بسیار داغ، تند، ادویه‌دار، ترش و اسیدی (مانند آبلیمو یا گوجه فرنگی فرآوری شده)، و همچنین مواد غذایی خشک، ترد و سفت (مانند نان‌های تست خشک یا تنقلات سخت) در هفته اول باید محدود شود تا از ایجاد سوزش، سرفه و تحریک مخاط گلو پیشگیری گردد.
پیشگیری از یبوست ناشی از داروهای مسکن
استفاده از داروهای مسکن بر پایه مخدر که معمولاً برای کنترل دردهای پس از عمل تجویز می‌شوند، بشدت تحرک روده را کاهش داده و موجب یبوست می‌شوند. برای جلوگیری از این عارضه، گنجاندن فیبر کافی در برنامه غذایی، نوشیدن آب فراوان و مصرف میوه‌ها و سبزیجات پخته پس از پایدار شدن وضعیت گوارشی بسیار ضروری است.
مصرف منظم مکمل‌های کلسیم و ویتامین D
در برخی از جراحی‌های تیروئید، غدد پاراتیروئید که وظیفه تنظیم کلسیم بدن را بر عهده دارند به طور موقت تحت تاثیر قرار می‌گیرند. در صورت تجویز پزشک، استفاده دقیق و سر موقع از قرص‌های کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری از علائم افت کلسیم حیاتی است.
۲. مراقبت‌های تخصصی از محل زخم و پانسمان
خط بخیه جراحی تیروئید در جلوی گردن قرار دارد و حفظ زیبایی و سلامت این ناحیه نیازمند رعایت نکات بهداشتی ویژه‌ای است.
خشک و تمیز نگه داشتن زخم
پانسمان اولیه جراحی باید طبق دستور مستقیم پزشک جراح تعویض یا برداشته شود. محل برش جراحی باید همواره تمیز، خشک و عاری از هرگونه آلودگی حفظ شود تا خطر بروز عفونت‌های باکتریایی به حداقل برسد.
شرایط حمام کردن
معمولاً پس از گذشت ۴۸ ساعت از عمل جراحی (مشروط بر اینکه جراح اجازه داده باشد و از پانسمان‌های ضدآب استفاده شده باشد)، دوش گرفتن کوتاه مدت و با احتیاط بلامانع است. با این حال، بیمار نباید مستقیماً فشار شدید آب را روی محل بخیه‌ها بگیرد و از مالش دادن زخم با لیف یا حوله زبر باید خودداری کند.
محافظت از جای زخم در برابر نور خورشید
پس از بهبود کامل زخم و افتادن پوسته‌های روی بخیه، اسکار جراحی تا چندین ماه نسبت به اشعه ماوراء بنفش خورشید حساس است. تابش مستقیم نور آفتاب می‌تواند سبب تیرگی دائمی و هایپرپیگمانتاسیون جای زخم شود؛ لذا استفاده از کرم‌های ضدآفتاب با SPF مناسب یا پوشاندن گردن با لباس‌های یقه بلند در فضای باز توصیه می‌شود. استفاده از پمادهای ترمیم کننده با نظر پزشک نیز در محو کردن اسکار موثر است.
۳. تنظیم فعالیت‌های روزمره، استراحت و وضعیت خواب
بازگشت به زندگی عادی و کارهای روزانه باید به صورت کاملاً تدریجی و کنترل شده صورت پذیرد تا به عضلات گردن و بخیه‌های داخلی آسیب وارد نشود.
وضعیت قرارگیری سر هنگام استراحت: در زمان خواب و استراحت در رختخواب، استفاده از دو بالش زیر سر و بالا نگه داشتن زاویه بالاتنه (حدود ۳۰ درجه نسبت به سطح افق) کمک شایانی به کاهش تورم، ادم و تجمع مایعات لنفاوی در ناحیه گردن و صورت می‌کند.
پیاده روی سبک و زودهنگام
راه رفتن آرام و کوتاه در فضای منزل از همان روز اول پس از جراحی بسیار مفید است. این فعالیت ساده از رکود گردش خون جلوگیری کرده و خطر بروز ترومبوز ورید عمقی (لخته شدن خون در پا) را به شدت کاهش می‌دهد.
محدودیت‌های حرکتی گردن
بیمار باید در هفته‌های نخست از انجام حرکات ناگهانی مانند چرخش‌های شدید سر به طرفین، خم کردن بیش از حد گردن به سمت جلو یا عقب بردن شدید آن (اکستانسیون) پرهیز کند تا به بافت‌های درحال ترمیم فشاری وارد نشود.
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
انجام کارهایی که موجب افزایش فشار خون ناگهانی یا افزایش فشار وریدی در ناحیه سر و گردن می‌شوند، ممنوع است. بلند کردن اجسام با وزن بیش از ۳ تا ۵ کیلوگرم، انجام ورزش‌های سنگین، خم شدن‌های مکرر و فعالیت‌های هوازی پرفشار حداقل تا ۳ الی ۴ هفته پس از عمل ممنوع است.
۴. مدیریت درد و مراقبت‌های صوتی
بسیاری از بیماران پس از جراحی تیروئید نگران وضعیت صدای خود و میزان درد ناحیه گردن هستند.
کنترل دارویی درد
درد ناشی از برش جراحی و دستکاری عضلات معمولاً خفیف تا متوسط بوده و با مصرف مسکن‌های معمولی تجویزشده مانند استامینوفن یا مسکن‌های غیراستروئیدی به راحتی تسکین می‌یابد.
مدیریت تغییرات صدا
به دلیل قرارگیری لوله تنفسی طی بیهوشی عمومی و همچنین مجاورت عصب حنجره با محل جراحی، وجود مقداری خشونت، گرفتگی یا خستگی صدا در روزهای اول کاملاً طبیعی است. برای کاهش این التهاب، استراحت صوتی توصیه می‌شود و بیمار باید از بلند صحبت کردن، فریاد زدن، پچ‌پچ کردن طولانی و پاک کردن مکرر گلو با صدای بلند پرهیز نماید تا تارهای صوتی فرصت ترمیم پیدا کنند.
۵. علائم هشداردهنده و شرایط اورژانسی!
آگاهی بیمار و خانواده او از نشانه‌های خطر پس از عمل جراحی تیروئید از اهمیت حیاتی برخوردار است. در صورت بروز هر یک از علائم زیر، مراجعه فوری به بیمارستان یا تماس با تیم جراحی الزامی است:
علائم افت شدید کلسیم خون (هیپوکالسمی)
احساس گزگز، مورمور شدن یا بی‌حسی در اطراف دهان و لب‌ها، نوک انگشتان دست و پا و یا بروز انقباضات و اسپاسم‌های عضلانی ناگهانی
علائم خون ریزی داخلی یا هماتوم
تورم ناگهانی، سفت شدن شدید، درد پیش رونده و احساس خفگی یا فشار فزاینده در ناحیه گردن که می‌تواند نشان دهنده تجمع خون در زیر پوست و فشار روی راه هوایی باشد.
مشکلات تنفسی حاد
بروز تنگی نفس، خس‌خس سینه، کبودی لب‌ها یا دشواری شدید در تنفس که نیازمند مداخله فوری پزشکی است.
اختلال شدید در بلع
ناتوانی کامل در قورت دادن بزاق دهان یا مایعات
نشانه‌های عفونت زخم
بروز تب بالا (بیش از ۳۸ درجه سانتی گراد)، ترشحات چرکی یا بدبو از محل بخیه‌ها، قرمزی وسیع و گرمی غیرطبیعی پوست اطراف زخم
جهت نوبت دهی، وقت مشاوره و ویزیت می توانید با شماره مطب جناب آقای دکتر عباس-علی بخشی جراح تیروئید، پستان و سرطان تماس حاصل فرمایید.
بدون دیدگاه